لاپاراسکوپی زنان روشی جراحی با برش‌های بسیار کوچک است که امروزه در بسیاری از بیماری‌های رحم، تخمدان و لوله‌ها جایگزین جراحی باز شده است. درد کمتر، بستری کوتاه‌تر و بازگشت سریع‌تر به زندگی روزمره باعث شده این روش برای بیماران و پزشکان گزینه محبوبی باشد. اگر پزشک برای کیست تخمدان، آندومتریوز یا بررسی ناباروری لاپاراسکوپی را پیشنهاد کرده است، این مقاله که بخشی از راهنمای روش‌های پیشگیری از بارداری و جراحی‌های زنان است، به شما کمک می‌کند با این روش بهتر آشنا شوید.
لاپاراسکوپی چگونه انجام می‌شود؟
لاپاراسکوپی معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می‌شود. جراح ابتدا برش کوچکی در ناف ایجاد می‌کند و مقداری گاز بی‌خطر وارد شکم می‌کند تا فضای کافی برای دیدن اندام‌ها فراهم شود. سپس دوربین ظریفی به نام لاپاراسکوپ وارد می‌شود و تصویر بزرگ‌شده رحم، تخمدان‌ها و لوله‌ها روی نمایشگر نمایش داده می‌شود. از یک یا چند برش کوچک دیگر، ابزارهای جراحی وارد شکم می‌شوند.
در پایان عمل، گاز خارج می‌شود و برش‌ها با چند بخیه یا چسب مخصوص بسته می‌شوند. مدت عمل بسته به نوع جراحی متفاوت است. لاپاراسکوپی گاهی هم‌زمان با هیستروسکوپی انجام می‌شود تا داخل و بیرون رحم در یک جلسه بررسی شوند.
کاربردهای لاپاراسکوپی در بیماری‌های زنان
لاپاراسکوپی هم برای تشخیص و هم برای درمان به کار می‌رود. در بسیاری از موارد، پزشک در همان جلسه‌ای که مشکل را تشخیص می‌دهد، درمان را نیز انجام می‌دهد. شایع‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:
- برداشتن کیست تخمدان با حفظ بافت سالم تخمدان.
- تشخیص و درمان آندومتریوز و آزاد کردن چسبندگی‌ها.
- برداشتن برخی فیبروم‌ها و میوم‌های رحم.
- بررسی باز بودن لوله‌ها و علت ناباروری.
- درمان حاملگی خارج از رحم در موارد مناسب.
- بستن لوله‌ها و انجام برخی موارد هیسترکتومی به روش کم‌تهاجمی.
مزایای لاپاراسکوپی نسبت به جراحی باز
مهم‌ترین مزیت لاپاراسکوپی، آسیب کمتر به بافت‌های بدن است. چون برش‌ها کوچک‌اند، درد پس از عمل کمتر است، نیاز به مسکن کاهش می‌یابد و بیمار زودتر می‌تواند راه برود و به خانه برگردد. احتمال عفونت زخم و فتق محل برش نیز کمتر است و جای زخم پس از بهبود به‌سختی دیده می‌شود. همچنین دید بزرگ‌نمایی‌شده به جراح کمک می‌کند ضایعات کوچک مانند کانون‌های آندومتریوز را بهتر ببیند.
با این حال لاپاراسکوپی برای همه بیماران و همه بیماری‌ها مناسب نیست. در توده‌های بسیار بزرگ، چسبندگی‌های شدید ناشی از جراحی‌های قبلی یا برخی شرایط پزشکی، جراحی باز ممکن است ایمن‌تر باشد. گاهی نیز جراح در حین عمل برای حفظ ایمنی بیمار تصمیم به تبدیل آن به جراحی باز می‌گیرد.
آمادگی پیش از لاپاراسکوپی
پیش از عمل، پزشک آزمایش‌های خون، سونوگرافی و در صورت لزوم بررسی‌های دیگر را درخواست می‌کند و شما با متخصص بیهوشی نیز صحبت خواهید کرد. باید از چند ساعت پیش از عمل ناشتا باشید. مصرف برخی داروها مانند رقیق‌کننده‌های خون ممکن است طبق نظر پزشک متوقف یا تنظیم شود. لباس راحت و گشاد برای روز ترخیص همراه داشته باشید و برای بازگشت به خانه همراهی در نظر بگیرید.
دوران بهبودی و مراقبت‌های بعد از عمل
بیشتر بیماران پس از لاپاراسکوپی ساده در همان روز یا روز بعد مرخص می‌شوند. درد خفیف محل برش‌ها، نفخ و درد شانه به دلیل باقی‌مانده گاز در چند روز اول شایع است و راه رفتن آرام به کاهش آن کمک می‌کند. معمولاً طی یک تا دو هفته می‌توان به فعالیت‌های سبک و کارهای اداری بازگشت، اما بلند کردن اجسام سنگین و ورزش شدید باید تا زمان اعلام پزشک به تعویق بیفتد.
- محل برش‌ها را تمیز و خشک نگه دارید و طبق دستور پزشک پانسمان کنید.
- از روز اول راه رفتن آرام را شروع کنید.
- غذاهای سبک بخورید و مایعات کافی بنوشید.
- در صورت تب، قرمزی و ترشح از زخم، درد شدید یا تهوع و استفراغ مداوم به پزشک مراجعه کنید.
انتخاب جراح لاپاراسکوپی
لاپاراسکوپی جراحی تخصصی است و نتیجه آن به مهارت و تجربه جراح بستگی زیادی دارد. از پزشک خود درباره تجربه‌اش در این نوع عمل، احتمال تبدیل به جراحی باز و برنامه پیگیری بپرسید. اگر به دنبال جراح مناسب هستید، فهرست بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان در تهران، بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان در اهواز و بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان در اصفهان را ببینید. پس از جراحی‌هایی مانند برداشتن کیست یا بستن لوله‌ها، درباره روش‌های بعدی پیشگیری یا برنامه بارداری نیز با پزشک صحبت کنید؛ مقاله روش‌های جلوگیری از بارداری اطلاعات مفیدی در این زمینه دارد.
سوالات متداول
چند روز پس از لاپاراسکوپی می‌توان سر کار رفت؟
برای کارهای اداری و سبک، بسیاری از بیماران پس از حدود یک تا دو هفته آماده بازگشت به کار هستند. در جراحی‌های گسترده‌تر یا کارهای سنگین بدنی، زمان طولانی‌تری لازم است که پزشک آن را مشخص می‌کند.
آیا پس از لاپاراسکوپی می‌توان حمام کرد؟
معمولاً پس از یکی دو روز و طبق نظر پزشک می‌توان دوش گرفت. پس از حمام محل برش‌ها را به‌آرامی خشک کنید. نشستن در وان و استخر را تا بهبود کامل زخم‌ها به تعویق بیندازید.
آیا لاپاراسکوپی شانس بارداری را افزایش می‌دهد؟
اگر علت ناباروری مشکلاتی مانند آندومتریوز، چسبندگی یا کیست باشد، درمان آن با لاپاراسکوپی ممکن است شانس بارداری را بهتر کند. با این حال نتیجه به علت ناباروری و عوامل دیگر بستگی دارد.
درد شانه بعد از لاپاراسکوپی چقدر طول می‌کشد؟
این درد به دلیل گاز باقی‌مانده در شکم است و معمولاً طی چند روز به‌تدریج برطرف می‌شود. راه رفتن و تغییر وضعیت بدن کمک می‌کند. اگر درد شدید یا طولانی شد، با پزشک تماس بگیرید.
جمع‌بندی
لاپاراسکوپی زنان روشی کم‌تهاجمی و مؤثر برای تشخیص و درمان بیماری‌هایی مانند کیست تخمدان، آندومتریوز، فیبروم و ناباروری است. درد کمتر، بهبودی سریع‌تر و جای زخم کوچک از مزایای آن است، اما انتخاب جراح باتجربه و رعایت مراقبت‌های پس از عمل اهمیت زیادی دارد. برای آشنایی با سایر جراحی‌های زنان، راهنمای جراحی‌های زنان و روش‌های پیشگیری از بارداری را بخوانید.
لیست بهترین دکترهای لاپاراسکوپی زنان در شهرهای مختلف