هیستروسکوپی یکی از روش‌های ارزشمند در تشخیص و درمان مشکلات داخل رحم است. اگر خونریزی غیرطبیعی دارید، در سونوگرافی پولیپ یا فیبروم دیده شده یا برای بررسی ناباروری و سقط‌های مکرر به پزشک مراجعه کرده‌اید، ممکن است نام این روش را شنیده باشید. هیستروسکوپی بدون برش روی شکم انجام می‌شود و بیشتر زنان پس از آن خیلی زود به زندگی عادی بازمی‌گردند. در این مقاله که بخشی از راهنمای جراحی‌های رایج زنان و روش‌های پیشگیری از بارداری است، با این روش آشنا می‌شوید.
هیستروسکوپی چیست؟
در هیستروسکوپی، پزشک ابزاری باریک و بلند به نام هیستروسکوپ را که مجهز به دوربین و نور است از راه واژن و دهانه رحم وارد حفره رحم می‌کند. برای دید بهتر، حفره رحم با مایع استریل کمی باز می‌شود. تصویر داخل رحم روی نمایشگر دیده می‌شود و پزشک می‌تواند دیواره رحم، دهانه لوله‌ها و هر نوع ضایعه یا ناهنجاری را مستقیماً ببیند.
این روش با لاپاراسکوپی متفاوت است. در لاپاراسکوپی از راه برش‌های کوچک شکم، بیرون رحم و تخمدان‌ها دیده می‌شوند، اما در هیستروسکوپی فقط داخل رحم بررسی می‌شود و برشی روی پوست ایجاد نمی‌شود. گاهی پزشک این دو روش را در یک جلسه با هم انجام می‌دهد.
هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی
هیستروسکوپی بر اساس هدف به دو نوع تقسیم می‌شود. در بسیاری از موارد، پزشک بررسی و درمان را در یک جلسه انجام می‌دهد تا بیمار نیازی به جراحی دوباره نداشته باشد.
هیستروسکوپی تشخیصی
هدف این نوع، دیدن داخل رحم و یافتن علت مشکلاتی مانند خونریزی غیرطبیعی یا ناباروری است. هیستروسکوپ‌های بسیار باریک امروزی امکان انجام آن را گاهی در مطب و بدون بیهوشی فراهم کرده‌اند. در صورت نیاز، پزشک از دیواره رحم نمونه‌برداری می‌کند.
هیستروسکوپی درمانی
در این نوع، پزشک با ابزارهای ظریفی که از داخل هیستروسکوپ عبور می‌کنند، ضایعه را برمی‌دارد یا اصلاح می‌کند. برداشتن پولیپ، فیبروم‌های داخل حفره، برش دیواره رحمی، آزاد کردن چسبندگی‌ها و خارج کردن آی یو دی گمشده از کاربردهای آن است. این نوع معمولاً با بیهوشی کوتاه یا بی‌حسی انجام می‌شود.
چه زمانی هیستروسکوپی لازم است؟
پزشک بر اساس علائم، معاینه و سونوگرافی تصمیم می‌گیرد که آیا هیستروسکوپی برای شما مفید است یا نه. مهم‌ترین موارد کاربرد آن عبارت‌اند از:
- خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی و خونریزی بین دو قاعدگی.
- خونریزی پس از یائسگی که همیشه باید بررسی شود.
- پولیپ یا فیبروم داخل حفره رحم.
- ناباروری، شکست‌های مکرر آی وی اف و سقط‌های مکرر.
- چسبندگی‌های داخل رحم پس از کورتاژ.
- جابه‌جایی یا گم شدن آی یو دی در داخل رحم.
آمادگی پیش از هیستروسکوپی
بهترین زمان برای هیستروسکوپی معمولاً چند روز پس از پایان قاعدگی است، چون دیواره رحم نازک‌تر است و دید بهتری فراهم می‌شود. پزشک ممکن است آزمایش بارداری، آزمایش‌های خون یا بررسی عفونت را درخواست کند. اگر عمل با بیهوشی انجام شود، باید طبق دستور پزشک چند ساعت ناشتا باشید و همراهی برای بازگشت به خانه داشته باشید. فهرست داروهای مصرفی، به‌ویژه داروهای رقیق‌کننده خون، را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
بعد از هیستروسکوپی چه انتظاری داشته باشیم؟
بیشتر زنان پس از هیستروسکوپی در همان روز به خانه بازمی‌گردند. دل‌درد خفیف شبیه قاعدگی و لکه‌بینی یا خونریزی کم برای چند روز طبیعی است. معمولاً پس از یکی دو روز می‌توان فعالیت‌های روزمره را از سر گرفت، اما زمان رابطه زناشویی، استحمام در وان و استفاده از تامپون را باید از پزشک پرسید.
تب، درد شدید و رو به افزایش، خونریزی زیاد یا ترشحات بدبو علائم هشدار هستند و نیاز به مراجعه فوری دارند. نتیجه نمونه‌برداری، در صورت انجام، معمولاً چند روز بعد آماده می‌شود و پزشک برنامه ادامه درمان را بر اساس آن مشخص می‌کند. اگر علت مشکل شما در هیستروسکوپی برطرف نشود، ممکن است درمان‌های دیگری مانند داروها یا در موارد شدید برداشتن رحم مطرح شود.
عوارض هیستروسکوپی
هیستروسکوپی روشی ایمن است و عوارض جدی آن نادر است. با این حال مانند هر اقدام پزشکی، احتمال عفونت، خونریزی، آسیب به دیواره رحم یا عوارض مربوط به مایع و بیهوشی وجود دارد. انجام عمل توسط پزشک باتجربه در مرکز مجهز، این خطرات را به حداقل می‌رساند. برای یافتن متخصص مناسب، فهرست بهترین متخصص هیستروسکوپی در تهران، بهترین متخصص هیستروسکوپی در کرج و بهترین متخصص هیستروسکوپی در اهواز را ببینید.
سوالات متداول
آیا هیستروسکوپی درد دارد؟
هیستروسکوپی تشخیصی ممکن است دل‌درد خفیفی ایجاد کند که معمولاً قابل تحمل است. در نوع درمانی، بیمار معمولاً بیهوش یا بی‌حس است و دردی حس نمی‌کند. پس از عمل، درد خفیف با مسکن‌های ساده‌ای که پزشک توصیه می‌کند کنترل می‌شود.
پس از هیستروسکوپی چه زمانی می‌توان باردار شد؟
این موضوع به نوع کاری که در هیستروسکوپی انجام شده بستگی دارد. پس از هیستروسکوپی تشخیصی معمولاً محدودیت خاصی نیست، اما پس از اصلاح دیواره رحمی یا چسبندگی‌ها پزشک ممکن است چند ماه صبر را توصیه کند.
آیا هیستروسکوپی نیاز به بستری دارد؟
در بیشتر موارد خیر. هیستروسکوپی معمولاً به‌صورت سرپایی انجام می‌شود و بیمار در همان روز به خانه برمی‌گردد. فقط در موارد خاص یا جراحی‌های گسترده‌تر ممکن است بستری کوتاه لازم باشد.
آیا پس از هیستروسکوپی باید استراحت مطلق کرد؟
نه، استراحت مطلق لازم نیست. معمولاً یکی دو روز استراحت نسبی کافی است و سپس می‌توان به‌تدریج فعالیت‌های روزمره را از سر گرفت. ورزش سنگین را بهتر است تا زمان اعلام پزشک به تعویق بیندازید.
جمع‌بندی
هیستروسکوپی روشی دقیق و کم‌تهاجمی برای دیدن داخل رحم و درمان مشکلاتی مانند پولیپ، فیبروم داخل حفره، چسبندگی و دیواره رحمی است. این روش در بررسی خونریزی‌های غیرطبیعی، ناباروری و سقط‌های مکرر نقش مهمی دارد و دوره بهبودی کوتاهی دارد. برای آشنایی با سایر جراحی‌های زنان و روش‌های پیشگیری، راهنمای روش‌های پیشگیری از بارداری و جراحی‌های زنان را مطالعه کنید.
لیست بهترین دکترهای هیستروسکوپی در شهرهای مختلف