فیبروم یا میوم رحم یکی از شایع‌ترین توده‌های دستگاه تناسلی زنان است و بسیاری از زنان در سال‌های باروری، بدون آن‌که بدانند، فیبروم‌های کوچکی در رحم خود دارند. خبر خوب این است که فیبروم تقریباً همیشه خوش‌خیم است و همه فیبروم‌ها نیاز به درمان ندارند. در این مقاله توضیح می‌دهیم فیبروم چیست، چه علائمی دارد، چه زمانی باید درمان شود و چه گزینه‌هایی برای درمان آن وجود دارد. این مطلب بخشی از راهنمای بیماری‌های شایع زنان است.
فیبروم رحم چیست؟
فیبروم توده‌ای خوش‌خیم است که از سلول‌های عضله صاف دیواره رحم رشد می‌کند. این توده‌ها ممکن است یک عدد یا چند عدد باشند و اندازه آن‌ها از یک دانه کوچک تا توده‌هایی که رحم را به اندازه رحم باردار بزرگ می‌کنند، متغیر است. رشد فیبروم به هورمون‌های زنانه وابسته است؛ به همین دلیل ممکن است در بارداری بزرگ‌تر شود و پس از یائسگی معمولاً کوچک می‌شود. اصطلاح‌های میوم، لیومیوم و فیبروم همگی به یک بیماری اشاره دارند.
انواع فیبروم بر اساس محل
محل قرارگیری فیبروم نقش مهمی در علائم و نوع درمان دارد. پزشکان فیبروم‌ها را به سه گروه اصلی تقسیم می‌کنند:
- فیبروم زیرمخاطی: در زیر پوشش داخلی رحم قرار دارد و به حفره رحم برآمده است. حتی اگر کوچک باشد، می‌تواند خونریزی شدید و مشکلات باروری ایجاد کند.
- فیبروم داخل دیواره‌ای: در ضخامت دیواره عضلانی رحم رشد می‌کند و شایع‌ترین نوع است.
- فیبروم زیرسروزی: روی سطح بیرونی رحم قرار دارد و گاهی با یک ساقه به رحم متصل است. این نوع بیشتر با احساس فشار روی مثانه یا روده همراه است.
علائم فیبروم رحم
بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم هیچ علامتی ندارند و فیبروم به طور اتفاقی در سونوگرافی دیده می‌شود. اما وقتی علامت‌دار شود، شایع‌ترین علامت آن قاعدگی‌های سنگین و طولانی است که می‌تواند به کم‌خونی، خستگی و سرگیجه منجر شود. برای آشنایی با سایر علت‌های خونریزی غیرطبیعی، مقاله اختلالات قاعدگی و خونریزی رحم را بخوانید.
علائم دیگر شامل احساس سنگینی و فشار در لگن، بزرگ شدن شکم، تکرر ادرار، یبوست، درد کمر و درد هنگام رابطه زناشویی است. فیبروم‌های بزرگ گاهی باعث درد زیر شکم می‌شوند و در موارد نادر ممکن است دچار تغییرات و درد ناگهانی شوند.
تشخیص فیبروم
پزشک گاهی در معاینه لگن متوجه بزرگی یا نامنظم بودن شکل رحم می‌شود. سونوگرافی شکمی یا واژینال اصلی‌ترین روش تشخیص است و تعداد، اندازه و محل فیبروم‌ها را نشان می‌دهد. در فیبروم‌های زیرمخاطی، سونوهیستروگرافی یا هیستروسکوپی تصویر دقیق‌تری از حفره رحم ارائه می‌دهد. در موارد پیچیده یا پیش از جراحی ممکن است ام‌آر‌آی درخواست شود. آزمایش خون نیز برای بررسی کم‌خونی ناشی از خونریزی انجام می‌شود.
روش‌های درمان فیبروم رحم
انتخاب درمان به اندازه و محل فیبروم، شدت علائم، سن و تمایل به بارداری بستگی دارد. فیبروم‌های کوچک و بدون علامت معمولاً فقط با سونوگرافی دوره‌ای پیگیری می‌شوند.
درمان دارویی
داروهای کاهنده خونریزی، درمان‌های هورمونی و آی یو دی هورمونی می‌توانند خونریزی را کنترل کنند و برخی داروها به طور موقت اندازه فیبروم را کاهش می‌دهند. درمان کم‌خونی با مکمل آهن به تجویز پزشک نیز بخشی از درمان است.
درمان جراحی
میومکتومی یعنی برداشتن فیبروم با حفظ رحم، که بسته به محل فیبروم با هیستروسکوپی، لاپاراسکوپی یا جراحی باز انجام می‌شود و برای زنانی که قصد بارداری دارند گزینه اصلی است. در زنانی که بارداری دیگری نمی‌خواهند و علائم شدید دارند، برداشتن رحم ممکن است پیشنهاد شود. روش‌های کم‌تهاجمی دیگری مانند آمبولیزاسیون شریان رحمی نیز در برخی مراکز انجام می‌شود. برای انتخاب جراح مناسب، فهرست بهترین متخصص درمان فیبروم رحم در تهران، بهترین متخصص درمان فیبروم رحم در اهواز و بهترین متخصص درمان فیبروم رحم در شیراز را ببینید.
فیبروم و بارداری
بیشتر زنان دارای فیبروم بارداری سالمی دارند. با این حال فیبروم‌هایی که حفره رحم را تغییر شکل می‌دهند ممکن است لانه‌گزینی را دشوار کنند و با خطر سقط یا زایمان زودرس همراه باشند. فیبروم‌های بزرگ نیز گاهی در طول بارداری درد ایجاد می‌کنند یا وضعیت قرارگیری جنین را تغییر می‌دهند. اگر فیبروم دارید و قصد بارداری دارید، پیش از اقدام با پزشک مشورت کنید. گاهی فیبروم همراه با آدنومیوز وجود دارد که برنامه درمان را تغییر می‌دهد.
سوالات متداول
آیا فیبروم با رژیم غذایی کوچک می‌شود؟
هیچ رژیم غذایی ثابت‌شده‌ای برای کوچک کردن فیبروم وجود ندارد. با این حال حفظ وزن مناسب، مصرف کافی سبزیجات و میوه‌ها و فعالیت بدنی منظم برای سلامت عمومی مفید است و ممکن است خطر ایجاد یا رشد فیبروم را کاهش دهد.
آیا فیبروم بعد از یائسگی کوچک می‌شود؟
بله. با کاهش هورمون‌های زنانه پس از یائسگی، بیشتر فیبروم‌ها کوچک می‌شوند و علائم آن‌ها برطرف می‌شود. اگر فیبرومی پس از یائسگی رشد کند یا خونریزی ایجاد شود، باید حتماً توسط پزشک بررسی شود.
آیا بعد از میومکتومی زایمان طبیعی ممکن است؟
این موضوع به نوع و عمق جراحی بستگی دارد. اگر برش روی دیواره رحم عمیق بوده باشد، پزشک ممکن است برای کاهش خطر پارگی رحم سزارین را توصیه کند. در فیبروم‌های زیرمخاطی که با هیستروسکوپی برداشته شده‌اند، معمولاً زایمان طبیعی امکان‌پذیر است.
فیبروم چقدر سریع رشد می‌کند؟
سرعت رشد فیبروم‌ها بسیار متفاوت است. برخی سال‌ها بدون تغییر باقی می‌مانند، برخی آهسته رشد می‌کنند و برخی حتی کوچک می‌شوند. به همین دلیل پیگیری با سونوگرافی در فواصل تعیین‌شده توسط پزشک اهمیت دارد.
جمع‌بندی
فیبروم رحم توده‌ای خوش‌خیم و شایع است که در بسیاری از زنان بدون علامت باقی می‌ماند. اما اگر باعث خونریزی شدید، درد یا مشکلات باروری شود، گزینه‌های درمانی متنوعی از دارو تا جراحی‌های کم‌تهاجمی وجود دارد. مهم‌ترین نکته، انتخاب درمانی متناسب با شرایط و برنامه باروری هر زن است. برای آشنایی با سایر مشکلات رحم و تخمدان، راهنمای بیماری‌های زنان را مطالعه کنید.
لیست بهترین دکترهای فیبروم و میوم رحم در شهرهای مختلف