ماماها از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین همراهان زنان در مسیر بارداری و زایمان هستند. امروزه ماماها با آموزش دانشگاهی و مهارت حرفه‌ای، در کنار پزشکان متخصص نقش مهمی در حفظ سلامت مادر و نوزاد ایفا می‌کنند. در این مقاله که بخشی از راهنمای زایمان و دوران پس از زایمان است، با وظایف ماما، خدماتی که ارائه می‌دهد، تفاوت آن با متخصص زنان و زمان مناسب مراجعه به ماما آشنا می‌شوید.
ماما کیست؟
ماما فردی است که دوره دانشگاهی رشته مامایی را گذرانده و برای مراقبت از زنان در دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان، و همچنین مراقبت از نوزاد آموزش دیده است. ماماها پس از دریافت مجوز می‌توانند در بیمارستان‌ها، مراکز بهداشتی و مطب‌های خصوصی فعالیت کنند.
نگاه مامایی به بارداری و زایمان، نگاهی حمایتی و مبتنی بر آموزش است. ماما تلاش می‌کند مادر با آگاهی کامل در تصمیم‌گیری‌ها شرکت کند و تجربه زایمان را با آرامش و احترام پشت سر بگذارد.
خدمات ماما در دوران بارداری
ماما در طول بارداری کم‌خطر می‌تواند بسیاری از مراقبت‌های دوره‌ای را انجام دهد و مادر را برای زایمان آماده کند:
- کنترل فشار خون، وزن، رشد رحم و صدای قلب جنین
- درخواست و پیگیری آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های معمول بارداری
- آموزش تغذیه، بهداشت فردی و نشانه‌های خطر بارداری
- برگزاری کلاس‌های آمادگی زایمان و تمرین‌های تنفسی
- ارجاع به‌موقع به پزشک در صورت مشاهده نشانه‌های بارداری پرخطر
نقش ماما در زایمان
در اتاق زایمان، ماما معمولاً بیشترین زمان را در کنار مادر می‌گذراند. او پیشرفت زایمان، انقباض‌ها و ضربان قلب جنین را پیگیری می‌کند، به مادر در یافتن وضعیت‌های راحت کمک می‌کند و در مرحله خروج نوزاد راهنمای او است. ماماها برای انجام زایمان طبیعی در بارداری‌های کم‌خطر آموزش دیده‌اند.
حضور مامای همراه که از ابتدای دردها تا پایان زایمان کنار مادر می‌ماند، به کاهش اضطراب و درد کمک می‌کند. ماماها همچنین در به کارگیری روش‌های غیردارویی زایمان بدون درد مانند ماساژ و تنفس مهارت دارند.
مراقبت‌های ماما پس از زایمان
پس از تولد نوزاد، ماما وضعیت خونریزی، انقباض رحم و فشار خون مادر را کنترل می‌کند و در شروع شیردهی کمک می‌کند. در روزها و هفته‌های بعد نیز بررسی بخیه‌ها، آموزش مراقبت از نوزاد، کمک در حل مشکلات شیردهی و توجه به حال روحی مادر از وظایف ماما است. برای نکات تخصصی شیر دادن مقاله مشاوره شیردهی را ببینید.
خدمات ماما فراتر از بارداری
ماماها در سایر دوره‌های زندگی زنان نیز خدمات ارزشمندی ارائه می‌دهند. مشاوره پیش از بارداری، آموزش تنظیم خانواده و روش‌های پیشگیری از بارداری، انجام پاپ اسمیر و معاینه‌های دوره‌ای و آموزش بهداشت باروری از جمله این خدمات است. در صورت نیاز به درمان تخصصی، ماما بیمار را به پزشک ارجاع می‌دهد.
چگونه یک مامای مناسب انتخاب کنیم؟
پیش از هر چیز از معتبر بودن مجوز فعالیت ماما مطمئن شوید. سابقه کار در اتاق زایمان، تجربه در زمینه‌ای که به آن نیاز دارید، مثلاً همراهی در زایمان یا مشاوره شیردهی، و نحوه برخورد او با سؤال‌های شما معیارهای مهمی هستند. مامای خوب با حوصله گوش می‌دهد، توضیحات روشن و قابل فهم ارائه می‌کند و به تصمیم‌های آگاهانه مادر احترام می‌گذارد.
اگر قصد دارید ماما در زایمان همراهتان باشد، درباره بیمارستان‌هایی که در آن‌ها فعالیت می‌کند، نحوه هماهنگی با پزشک متخصص و برنامه او برای روزهای پس از زایمان سؤال کنید. آشنایی و اعتماد پیش از روز زایمان، همراهی او را در اتاق زایمان مؤثرتر و آرامش‌بخش‌تر می‌کند.
تفاوت ماما و متخصص زنان
ماما متخصص مراقبت از بارداری و زایمان طبیعی کم‌خطر و آموزش مادر است، در حالی که متخصص زنان پزشکی است که بارداری‌های پرخطر، بیماری‌های زنان و جراحی‌هایی مانند سزارین را مدیریت می‌کند. بهترین مراقبت معمولاً با همکاری این دو گروه به دست می‌آید.
اگر به دنبال مامای مجرب برای مراقبت یا همراهی در زایمان هستید، فهرست بهترین ماما در تهران، بهترین ماما در رشت و بهترین ماما در بندرعباس را ببینید. برای آشنایی با کل مسیر زایمان و پس از آن نیز راهنمای زایمان و دوران پس از زایمان را بخوانید.
سوالات متداول
آیا مراجعه به ماما جایگزین مراجعه به پزشک است؟
در بارداری کم‌خطر، بسیاری از مراقبت‌ها توسط ماما قابل انجام است، اما در صورت بروز مشکل یا وجود بیماری زمینه‌ای، مراجعه به پزشک متخصص ضروری است. ماما و پزشک مکمل یکدیگرند و ماما در صورت نیاز ارجاع می‌دهد.
مامای همراه از چه زمانی کنار مادر است؟
مامای همراه معمولاً از شروع دردهای فعال زایمان یا زمان بستری در بیمارستان کنار مادر حضور دارد و تا پس از تولد نوزاد و شروع شیردهی همراه او می‌ماند. جزئیات این خدمت به قوانین هر بیمارستان بستگی دارد.
آیا ماما می‌تواند دارو تجویز کند؟
ماماها در محدوده مشخصی که قوانین تعیین کرده است، می‌توانند برخی داروها و مکمل‌های معمول بارداری را تجویز کنند. برای درمان بیماری‌ها و داروهای تخصصی‌تر، مراجعه به پزشک لازم است.
ماما در دوران پس از زایمان چه کمکی می‌کند؟
ماما وضعیت خونریزی، رحم و بخیه‌ها را بررسی می‌کند، در شیردهی و مراقبت از نوزاد آموزش می‌دهد و درباره روش پیشگیری از بارداری مشاوره ارائه می‌کند. توجه به نشانه‌های افسردگی پس از زایمان نیز بخشی از این مراقبت است.
جمع‌بندی
ماماها نقش کلیدی در سلامت مادر و نوزاد دارند؛ از مراقبت‌های بارداری و آموزش آمادگی زایمان تا همراهی در اتاق زایمان و مراقبت‌های پس از آن. مراجعه به یک مامای مجرب در کنار پزشک متخصص، تجربه بارداری و زایمان را ایمن‌تر و دلپذیرتر می‌کند. هر جا با نشانه خطر روبه‌رو شوید، ماما شما را به پزشک مناسب راهنمایی خواهد کرد.
لیست بهترین ماماها در شهرهای مختلف