ترشحات واژن یکی از موضوعاتی است که بسیاری از زنان درباره آن نگران می‌شوند، در حالی که بخش بزرگی از این ترشحات کاملاً طبیعی و نشانه سلامت دستگاه تناسلی است. ترشحات به واژن کمک می‌کنند تمیز، مرطوب و در برابر عفونت محافظت‌شده بماند. اما تغییر در رنگ، بو یا غلظت آن‌ها گاهی پیام مهمی دارد. در این مقاله یاد می‌گیرید ترشحات طبیعی چگونه‌اند، کدام تغییرات نشانه مشکل‌اند و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد. این مطلب بخشی از راهنمای بیماری‌های شایع زنان است.
ترشحات طبیعی واژن چگونه است؟
ترشحات طبیعی از غدد دهانه رحم و دیواره واژن ترشح می‌شوند و سلول‌های مرده و میکروب‌ها را از بدن خارج می‌کنند. این ترشحات معمولاً شفاف تا سفید شیری هستند، بوی خاصی ندارند یا بوی بسیار ملایمی دارند و با خارش، سوزش یا درد همراه نیستند. ممکن است پس از خشک شدن روی لباس زیر لکه‌ای کم‌رنگ زرد بر جای بگذارند که طبیعی است. میزان ترشحات در افراد مختلف متفاوت است و آنچه اهمیت دارد، مقایسه با الگوی همیشگی خودتان است.
تغییر ترشحات در طول چرخه قاعدگی
هورمون‌ها بر میزان و ظاهر ترشحات اثر زیادی دارند. بلافاصله پس از قاعدگی، ترشحات معمولاً کم است. با نزدیک شدن به زمان تخمک‌گذاری، ترشحات بیشتر، شفاف، کشسان و لغزنده شبیه سفیده تخم‌مرغ می‌شوند. پس از تخمک‌گذاری دوباره غلیظ‌تر و سفیدتر می‌شوند. در دوران بارداری، هنگام مصرف قرص‌های هورمونی، در زمان تحریک جنسی و هنگام استرس نیز میزان ترشحات افزایش می‌یابد. پس از یائسگی به دلیل کاهش استروژن، ترشحات کمتر و واژن خشک‌تر می‌شود.
ترشحات غیرطبیعی و معنای رنگ‌ها
رنگ و بوی ترشحات سرنخ‌هایی درباره علت احتمالی می‌دهند، هرچند تشخیص قطعی فقط با معاینه و گاهی آزمایش ممکن است:
- سفید، غلیظ و شبیه پنیر همراه با خارش شدید: احتمال عفونت قارچی
- خاکستری یا سفید رقیق با بوی ماهی: احتمال واژینوز باکتریایی
- زرد یا سبز، کف‌آلود و بدبو: احتمال تریکوموناس یا سایر عفونت‌های منتقله از راه جنسی
- زرد یا چرک‌مانند همراه با درد لگن یا تب: احتمال عفونت دهانه رحم یا عفونت لگنی
- قهوه‌ای یا خون‌آلود خارج از زمان قاعدگی: نیاز به بررسی برای رد مشکلات دهانه رحم و رحم
علت‌های ترشحات غیرطبیعی
شایع‌ترین علت ترشحات غیرطبیعی، عفونت واژن است که خود انواع مختلفی دارد. علت‌های دیگر شامل عفونت‌های منتقله از راه جنسی، فراموش شدن جسم خارجی مانند تامپون در واژن، واکنش حساسیتی به شوینده‌ها یا محصولات بهداشتی، التهاب دهانه رحم و پولیپ‌ها است. خشکی و نازکی بافت واژن پس از یائسگی نیز ممکن است با ترشحات آبکی یا لکه‌بینی همراه باشد. در موارد نادر، ترشحات خون‌آلود یا بدبوی مداوم می‌تواند نشانه تغییرات جدی‌تر در دهانه رحم باشد که با غربالگری منظم زودتر شناسایی می‌شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر ترشحات شما با تغییر رنگ به زرد، سبز یا خاکستری، بوی نامطبوع، خارش، سوزش، قرمزی یا تورم همراه است، به پزشک مراجعه کنید. ترشحات همراه با تب، درد زیر شکم یا درد هنگام رابطه نیاز به بررسی سریع‌تر دارند. برای آشنایی با علت‌های درد لگن، مقاله درد زیر شکم در زنان را بخوانید. همچنین هرگونه ترشح خونی پس از رابطه، بین قاعدگی‌ها یا پس از یائسگی باید بررسی شود. در دوران بارداری نیز هر تغییر محسوس در ترشحات را به پزشک یا ماما اطلاع دهید.
نکات بهداشتی برای حفظ سلامت واژن
واژن به طور طبیعی خود را تمیز می‌کند و نیازی به شست‌وشوی داخلی ندارد. شستن ناحیه بیرونی با آب ولرم کافی است و استفاده از صابون‌های معطر، اسپری‌ها و دوش واژینال تعادل طبیعی آن را بر هم می‌زند. لباس زیر نخی و گشاد بپوشید، پس از ورزش لباس خیس را عوض کنید و پس از دستشویی از جلو به عقب تمیز کنید. از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک و داروهای واژینال بدون تشخیص پزشک پرهیز کنید. اگر برای ترشحات به پزشک نیاز دارید، مطلب متخصص زنان و زایمان به شما کمک می‌کند بدانید در ویزیت چه انتظاری داشته باشید.
سوالات متداول
آیا زیاد بودن ترشحات واژن نشانه بیماری است؟
نه لزوماً. اگر ترشحات شفاف یا سفید، بدون بو و بدون خارش و سوزش باشند، حتی اگر زیاد باشند، معمولاً طبیعی‌اند. افزایش ترشحات در زمان تخمک‌گذاری، بارداری و مصرف قرص‌های هورمونی رایج است.
آیا ترشحات قهوه‌ای قبل یا بعد از قاعدگی طبیعی است؟
ترشحات قهوه‌ای در یکی دو روز قبل یا بعد از قاعدگی معمولاً به دلیل خروج خون کهنه است و طبیعی محسوب می‌شود. اما اگر این ترشحات در زمان‌های دیگر ادامه پیدا کند یا بوی بد داشته باشد، با پزشک مشورت کنید.
آیا ترشحات در بارداری بیشتر می‌شود؟
بله. افزایش ترشحات سفید و بدون بو در بارداری به دلیل تغییرات هورمونی طبیعی است. اما ترشحات آبکی زیاد، خون‌آلود، بدبو یا همراه با خارش در بارداری باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
آیا استفاده روزانه از پد بهداشتی برای ترشحات مشکلی دارد؟
استفاده از پدهای نازک و بدون عطر در صورت تعویض مرتب مشکلی ندارد. اما پدهای معطر یا استفاده طولانی بدون تعویض ممکن است باعث رطوبت، تحریک پوست و افزایش احتمال عفونت شود.
جمع‌بندی
ترشحات واژن بخشی طبیعی از عملکرد دستگاه تناسلی زنان است و میزان آن در طول چرخه قاعدگی و مراحل مختلف زندگی تغییر می‌کند. شناخت الگوی طبیعی بدن خود به شما کمک می‌کند تغییرات غیرعادی مانند تغییر رنگ، بو یا همراهی با خارش و سوزش را زود تشخیص دهید. در این موارد از درمان خودسرانه پرهیز کنید و با پزشک مشورت کنید. برای شناخت سایر مشکلات زنان، راهنمای بیماری‌های شایع زنان را مطالعه کنید.