یکی از پرتکرارترین سؤال‌های مادران در هفته‌های پایانی بارداری این است که از کجا بفهمند زایمان شروع شده و چه زمانی باید راهی بیمارستان شوند. ترس از دیر رسیدن یا برعکس، مراجعه‌های مکرر و بازگشت به خانه، برای بسیاری از مادران آشناست. در این مقاله که بخشی از راهنمای زایمان و دوران پس از زایمان است، نشانه‌های نزدیک شدن زایمان، تفاوت دردهای واقعی و کاذب و علائم هشداری که نیاز به مراجعه فوری دارند را مرور می‌کنیم.
نشانه‌های نزدیک شدن زایمان
در روزها یا هفته‌های آخر بارداری، بدن به‌تدریج برای زایمان آماده می‌شود. برخی مادران احساس می‌کنند شکمشان پایین‌تر آمده و تنفس راحت‌تر شده، اما فشار روی مثانه و لگن بیشتر شده است. افزایش ترشحات واژن، کمردرد خفیف، انقباض‌های نامنظم و گاهی شل شدن مدفوع نیز از نشانه‌هایی هستند که ممکن است پیش از شروع زایمان دیده شوند.
این نشانه‌ها به معنای شروع قطعی زایمان نیستند و ممکن است روزها پیش از آن ظاهر شوند. با این حال یادآوری می‌کنند که زمان آماده کردن ساک بیمارستان و هماهنگی با همراه فرا رسیده است.
علائم اصلی شروع زایمان
سه نشانه مهم نشان می‌دهد که زایمان واقعاً در حال شروع است:
انقباض‌های منظم و پیشرونده
انقباض‌های زایمان واقعی در فواصل منظم تکرار می‌شوند، به‌تدریج قوی‌تر، طولانی‌تر و نزدیک‌تر می‌شوند و با استراحت یا تغییر وضعیت از بین نمی‌روند. درد معمولاً از کمر شروع شده و به جلوی شکم می‌رسد.
پاره شدن کیسه آب
خروج ناگهانی یا قطره‌قطره مایع شفاف و بی‌بو از واژن ممکن است نشانه پاره شدن کیسه آب باشد. در این حالت حتی اگر دردی ندارید، باید با پزشک یا بیمارستان تماس بگیرید. اگر رنگ مایع سبز، قهوه‌ای یا بدبو باشد، مراجعه باید فوری باشد.
دفع ترشحات مخاطی خونی
با شروع باز شدن دهانه رحم، درپوش مخاطی آن ممکن است به‌صورت ترشحات چسبناک صورتی یا آغشته به خون خارج شود. این نشانه معمولاً بیانگر نزدیک بودن زایمان است، اما خونریزی شدید طبیعی نیست.
تفاوت دردهای واقعی و کاذب زایمان
انقباض‌های براکستون هیکس یا دردهای کاذب ممکن است از اواسط بارداری حس شوند. این انقباض‌ها معمولاً نامنظم‌اند، شدتشان افزایش پیدا نمی‌کند و با نوشیدن آب، استراحت یا قدم زدن کم می‌شوند. در مقابل، دردهای واقعی زایمان روند مشخصی دارند و هرچه زمان می‌گذرد قوی‌تر می‌شوند.
یادداشت کردن زمان شروع و مدت هر انقباض به شما کمک می‌کند الگوی دردها را بهتر تشخیص دهید و اطلاعات دقیق‌تری به پزشک یا ماما بدهید.
چه زمانی به بیمارستان برویم؟
زمان مناسب رفتن به بیمارستان به عواملی مانند زایمان اول یا بعدی بودن، فاصله خانه تا بیمارستان و توصیه پزشک بستگی دارد. در زایمان اول معمولاً روند آهسته‌تر است، اما در زایمان‌های بعدی ممکن است سریع‌تر پیش برود. بهتر است در معاینه‌های آخر بارداری از پزشک یا مامای خود بپرسید در چه شرایطی باید مراجعه کنید. آشنایی با مراحل زایمان طبیعی نیز به تصمیم‌گیری کمک می‌کند.
- وقتی انقباض‌ها منظم، قوی و نزدیک به هم شده‌اند
- با پاره شدن کیسه آب، حتی بدون درد
- اگر قرار است سزارین برنامه‌ریزی‌شده انجام دهید و دردها زودتر شروع شده است
- وقتی احساس نگرانی دارید و نمی‌دانید چه باید بکنید
علائم هشدار که نیاز به مراجعه فوری دارند
برخی نشانه‌ها، صرف‌نظر از زمان زایمان، نیاز به مراجعه فوری به بیمارستان دارند:
- خونریزی واژینال شدید یا شبیه قاعدگی
- کاهش محسوس یا توقف حرکات جنین
- سردرد شدید، تاری دید یا درد زیر دنده‌های راست
- تورم ناگهانی صورت و دست‌ها
- تب یا لرز
- درد شدید و مداوم شکم که بین انقباض‌ها هم برطرف نمی‌شود
- شروع انقباض‌های منظم یا پاره شدن کیسه آب پیش از هفته سی‌وهفتم بارداری
آمادگی برای روز زایمان
آماده بودن ساک بیمارستان، مدارک شناسایی و پرونده بارداری، و هماهنگی با همراه و وسیله رفت‌وآمد از استرس روز زایمان می‌کاهد. اگر قصد استفاده از اپیدورال دارید، از پیش درباره امکانات بیمارستان سؤال کنید؛ اطلاعات بیشتر در مقاله زایمان بدون درد آمده است. برای آشنایی با مراحل بعدی، از زایمان تا مراقبت‌های پس از آن، راهنمای زایمان و مراقبت‌های پس از زایمان را بخوانید.
سوالات متداول
آیا پاره شدن کیسه آب همیشه با جاری شدن زیاد آب همراه است؟
خیر، در برخی مادران فقط نشت آرام و مداوم مایع دیده می‌شود که ممکن است با ادرار یا ترشحات اشتباه گرفته شود. اگر مطمئن نیستید، بهتر است با پزشک یا بیمارستان تماس بگیرید تا بررسی شوید.
اگر حرکات جنین کم شد چه کنم؟
کاهش حرکات جنین در هر زمانی از بارداری نشانه‌ای است که باید جدی گرفته شود. منتظر نمانید و برای بررسی ضربان قلب و سلامت جنین به بیمارستان یا پزشک مراجعه کنید.
دردهای کاذب ممکن است چند روز ادامه داشته باشد؟
بله، انقباض‌های کاذب ممکن است به‌طور متناوب چند روز یا حتی چند هفته قبل از زایمان احساس شوند. اگر این دردها منظم و قوی‌تر شدند یا همراه با علائم دیگر بودند، با پزشک مشورت کنید.
آیا ترشح مخاطی یعنی باید فوراً به بیمارستان بروم؟
دفع ترشحات مخاطی به‌تنهایی معمولاً نیاز به مراجعه فوری ندارد و ممکن است چند ساعت یا چند روز پیش از شروع دردها رخ دهد. اما اگر همراه با خونریزی زیاد، درد منظم یا پاره شدن کیسه آب باشد، باید مراجعه کنید.
جمع‌بندی
شناخت علائم زایمان به مادر کمک می‌کند در زمان مناسب به بیمارستان برود و از نگرانی‌های بی‌مورد دور بماند. انقباض‌های منظم و پیشرونده، پاره شدن کیسه آب و دفع ترشحات مخاطی خونی از نشانه‌های اصلی شروع زایمان هستند. علائم هشداری مانند خونریزی شدید یا کاهش حرکات جنین نیاز به مراجعه فوری دارند. هر جا تردید داشتید، با پزشک یا ماما تماس بگیرید.